'Natuurlijke' waterpoel


Zelf een poel aanleggen

Er is niets natuurlijkers voor een paard dan te drinken uit een waterpoel, waarbij in een moeite door ook zijn hoeven van het broodnodige vocht worden voorzien. Ook vinden paarden het heerlijk om met warm weer een bad te nemen en daarna in het zand of zelfs in de modder te rollen, waarmee ze zichzelf meteen een insectenwerend 'jasje' aanmeten.
Om aan deze behoeften van het paard tegemoet te komen kunnen we ook in ons Paddockparadijs een 'natuurlijke' poel aanleggen. Het zal van de bereikbaarheid van het grondwater afhangen of je dit kunt doen door eenvoudig te graven tot je dat grondwater tegenkomt, of dat je je toevlucht zult moeten nemen tot stevige kunststof folie om kunstmatig water in je poel te houden. In het laatste geval zul je uiteraard regelmatig zelf de poel bij moeten vullen.

Wanneer kun je het beste een poel aanleggen?

Je kunt de poel het beste graven wanneer het grondwaterpeil het laagst is. Dat is doorgaans in de nazomer, augustus/september. Je weet dan precies hoe diep je moet graven om (hopelijk) in alle periodes van het jaar water in je poel te hebben.



Waar leg je de poel aan?

Een plaats die al van nature vrij nat of drassig is vormt een goede locatie om een poel te graven. Opkomend kwelwater of stagnerend regenwater zullen daar op een natuurlijke manier het waterpeil aanvullen. Is zo'n natte plek niet voorhanden, gebruik dan in ieder geval het laagstgelegen deel van je terrein, zodat je niet al te diep hoeft te graven om grondwater tegen te komen. De laagste grondwaterstand (in de nazomer) dient bij voorkeur niet meer dan 1 tot 1,5 meter beneden het maaiveld te zijn.
Leg je poel minimaal 10 tot 20 meter verwijderd van hoge begroeiing aan; invallende bladeren veroorzaken een snelle 'verlanding' waardoor de poel frequent opgeschoond zou moeten worden.

Hoe groot moet de poel zijn?

Een wateroppervlakte met een doorsnede van 20 tot 30 m is een mooie afmeting voor een poel. Te kleine poelen (minder dan 10 m doorsnede) vergen vanwege snelle verlanding frequent onderhoud. Onderhoud is in principe verstoring en niet bevorderlijk voor de eventuele planten en dieren in en rondom de poel.
Het zal echter niet in iedere situatie mogelijk zijn om een poel met dergelijke afmetingen aan te leggen en omdat in het Paddockparadijs de prioriteit meer bij het gebruik door de paarden ligt dan bij de natuurwaarde is een kleinere poel ook zeer bruikbaar.

Hoe diep moet de poel zijn?

In vlak terrein graaf je de poel bij voorkeur tot een diepte van 0,5 á 1,0 m beneden de laagste grondwaterstand. In sterk glooiend terrein kun je de poel afdichten met plastic, leem of klei. Afstromend regenwater moet dan voor voldoende water in de poel zorgen. Een diepte van 1 á 1,5 m zal dan voldoende zijn om droge perioden te kunnen doorstaan zonder droog te vallen. Zo niet, dan zul je zelf de poel bij moeten vullen.

Bescherming van de oevers

Het is raadzaam om minstens tweederde van de oevers van de poel uit te rasteren, ter bescherming tegen vertrappen en verzakken door paardenhoeven. Eventueel kun je het gedeelte van de oever dat wel voor de paarden toegankelijk is verharden met bijvoorbeeld grasbetontegels (zie ook bij Verharding).

Onderhoud

De meeste poelen moeten jaarlijks in september of oktober opgeschoond worden. Waterplanten dienen verwijderd te worden als ze meer dan de helft van de poel in beslag nemen. Tot het onderhoud van poelen behoort ook het verwijderen van de bezinksellaag (modder). Dit is nodig wanneer de diepte van de poel zodanig is afgenomen dat deze tijdens de zomermaanden droog dreigt te vallen of als te grote hoeveelheden rottend blad de waterkwaliteit nadelig beïnvloeden.

Meer informatie

Wil je een poel aanleggen met een grote natuurwaarde, dus met zoveel mogelijk flora en fauna in en rond het water, kijk dan eens op RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland). Daar vind je een uitgebreide handleiding om een dergelijke natuurpoel aan te leggen.
Je kunt in bepaalde gevallen subsidie krijgen voor het aanleggen van een poel. Neem daarvoor contact op met de provinciale organisatie Landschapsbeheer of met SBNL (Stichting Beheer Natuur en Landelijk gebied).
Landschapsbeheer Nederland heeft onder de naam 'Poelen' een boekje uitgebracht dat uitgebreide informatie over poelen bevat. Ook dit boekje is via RAVON te verkrijgen.

Foto's en filmpjes van poelen

Klik hier voor een diashow van de aanleg van Marja's poel (en heuvel).
Hieronder zie je een filmpje van de aanleg van Marja's poel:



Paarden drinken niet alleen uit de poel, ze kunnen er ook een feestje bouwen:




Terug naar vorige pagina



Heb je vragen, opmerkingen, tips of ervaringen m.b.t. dit onderwerp?
Hieronder kun je reageren. Alvast bedankt voor je reactie!

25 opmerkingen:

  1. Hey!

    Is het ook mogelijk om 1 poel van ongeveer 8 meter doorsnede aan te leggen? En dan te graven ( dus zo groot) en daar plastiek rond te leggen en dan dat je het zelf regelmatig moet bijvullen? Is dat allemaal ook goed of is het dan niet zo zinvol en gewoon makkelijker om het niet te doen?

    Groetjes :D
    Heike

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hoi Heike,

    Een poel met plastic folie maken is natuurlijk ook mogelijk, maar zorg dan wel dat je daar heel stevig folie voor gebruikt dat tegen paardenhoeven kan. En je zult een manier moeten bedenken om de poel regelmatig schoon te maken omdat deze te klein is om zichzelf op een biologische manier te kunnen reinigen.

    Groetjes, Marja

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. hoe moet je dat dan doen ? plastic folie en daar nog eens een 10 cm of meer zand op doen ?

      Verwijderen
    2. Ik zou er zeker wat op leggen Lauren, maar wat dat dan precies moet zijn kan ik je niet vertellen omdat ik daar geen ervaring mee heb. Misschien navragen bij iemand die vijvers aanlegt? Succes.

      Verwijderen
  3. Hoe zit het met het ijzergehalte van het water? Moet je dat laten checken?? Zijn er verder nog zaken die van belang zijn om in de gaten te houden, zoals bijv blauwalg?? Ik heb echt geen verstand van vijvers en poelen vandaar mijn vraag, want het lijkt me geweldig voor de paardjes om een grote poel voor ze te graven. Daarmee krijgen we dan ook weer wat zand om de paden op te hogen. en dat is wel nodig bleek na onze eerste PPwinter.... Graag je reactie, alvast bedankt!!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Als de poel de enige watervoorziening voor je paarden wordt kun je laten onderzoeken of de waterkwaliteit voldoende is als drinkwater voor vee, bv. bij de Gezondheidsdienst voor Dieren. Verder geldt dat hoe groter de poel is hoe beter deze zich op natuurlijke wijze zelf schoon kan houden. Precieze regels zijn daarvoor niet aan te geven want de omstandigheden zijn overal weer anders (denk bv. aan uitspoeling meststoffen of landbouwgif e.d.). Zelf geef ik mijn paarden altijd de keuze tussen een bak met leidingwater of de poel, maar ze kiezen vaak voor de poel.

      Verwijderen
  4. Wauw Marja helemaal geweldig!!!!!
    Groetjes Cindy

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Heb je hier ook vergunningen voor nodig om zoiets aan te mogen leggen?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Officieel heb je een vergunning nodig, maar ik denk dat veel mensen het zonder doen ;-).

      Verwijderen
  6. Heb met veel intresse naar je filmpjes gekeken , heb sinds kort een stukje grond kunnen huren , hopelijk voor lange tijd maar niks is zeker tegenwoordig ... Omdat er nogal wat zinloze greppeltjes en bulten inliggen waardoor het nu niet begaanbaar is moet er toch een kraan komen , daarom dacht ik om er gelijk een poeltje en een bult te laten maken . Maar zo groot als bij jou is niet mogelijk , het perceel is maar 25 breed , en ongeveer 100m lang , op het laagste punt zou volgens mij een stuk van 10m bij 10 m poel kunnen worden , is dat groot genoeg ? De grond ligt redelijk laag dus er zal wel redelijk snel water inkomen denk ik . Het is zandgrond ( Kempen in Belgie)De bult vlak voor de poel is dat aan te raden ? Zie dat ie bij jou veel verder ligt .Verder is er een stukje bos aanwezig en een grote bak waar ik wit zand in ga doen ( 5m bij 20m , met een natuurlijk houtscherm ernaast van de bomen die ik al heb uitgedaan . Heb je nog meer tips ? Wel super dat gedrag van je paarden !

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Sonja, als je veel tips wilt hebben kun je het beste lid worden van het forum. Daar zitten veel mensen die allerlei ervaringen hebben opgedaan in hun eigen PP's.
      Sommige van je vragen worden ook al beantwoord in bovenstaand artikel.
      Succes met aanleggen van je PP :-)!

      Verwijderen
  7. Mijn weiland is 120x80m, en langs 3 zijdes omringd door sloot, zou ik ook de sloot met een geul door kunnen trekken naar een poel? of is dat teveel flora en fauna? ik ben erg geïnspireerd door jullie site en wil graag een pp aanleggen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Melissa, waarom zou je de sloot door willen trekken naar de poel i.p.v. een separate poel aanleggen? En wat bedoel je precies met 'te veel flora en fauna'?

      Verwijderen
  8. Dag Marja, wij overwegen een poel aan te leggen. Mijn paardje heeft in de zomer best veel last van muggen. Ik ben een beetje bang dat ik met stilstaand water juist muggen aantrek. Wat is jouw ervaring? Is rollen in zandmodder voldoende om muggen te weren? Voorheen kon ze rollen in klei-leemachtige modder en dat gaf inderdaad een dikke korst op de vacht.
    Groeten, Henriette.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Henriëtte,
      Ik kan alleen vanuit mijn ervaring met mijn eigen poel spreken, maar hier hebben we tot nu toe totaal geen overlast van muggen. Ons slaapkamerraam ligt maar ca. 15 m van de poel, maar ook in onze slaapkamer hebben we 's zomers geen muggenoverlast. Ik heb hier een ruin met eczeem die snel last heeft van muggen maar heb geen enkele verergering bij hem gemerkt sinds de aanleg van de poel.
      Groetjes,
      Marja

      Verwijderen
  9. Prachtig om te zien. Ik vroeg me nog wel het volgende af:
    - Blijft het water het hele jaar door van voldoende kwaliteit? Bij mij drijven er groene slierten in, geen idee of dat kwaad kan
    - Wat doen de paarden met de berg?
    - Hadden jullie de zijkanten van de poel met graszaad ingezaaid? Omdat het zo afkalft?

    Beniewd naar je reactie!

    Groeten,
    Mirjam

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Mirjam,
      De waterkwaliteit is een lastige vraag, omdat het van veel zaken afhankelijk is, bv. de grootte en diepte van de poel, groeien er wel of niet planten in en hoeveel (zuurstof in het water), de ondergrond, kortom alle omstandigheden. Ik bied zelf mijn paarden zowel de poel als een bak met leidingwater om uit te drinken en ik ga ervan uit dat zij best zelf kunnen bepalen of het water uit de poel drinkbaar is.
      De berg is een leuke variatie in het terrein waar de paarden op en af kunnen klimmen; bij mij zijn ze dagelijks op en rond de berg te vinden. Ook groeit er inmiddels van alles op aan onkruid waar ze lekker van kunnen knabbelen. Kijk ook maar eens op deze pagina: http://paddockparadijs.blogspot.nl/2009/03/heuvels.html (even kopiëren en plakken).
      Wij hadden de oevers van de poel niet ingezaaid en deze kalven ook niet af, behalve soms als de honden er gaten in hebben gegraven :-(.......
      Groetjes, Marja

      Verwijderen
  10. dag Marja,
    Ik ben van plan om binnenkort een pp aan te leggen. Ik ga 4 vierkanten afmaken van de weide en daar tussen door lopen dan de wegjes van de track. Het is de bedoeling om de track 3m breed te maken. Kan ik ook een kleine kuil uitgraven op deze track ? dus maar 3m breed? groetjes Lauren

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bedoel je dan een kuil met water, of een droge kuil? Ik zou het persoonlijk sowieso niet op de track maken omdat de paarden dan niet de keuze hebben om erlangs te gaan, dus dan wordt het meer een soort 'dwang'obstakel.

      Verwijderen
    2. ik bedoelde echt een kuil met water. daar heeft u inderdaad gelijk in. Denkt u dat een kleinere poel ook gaat ? of is dat echt niet te doen met onderhouden ? alvast bedankt

      Verwijderen
    3. Een hele kleine poel is echt niet aan te raden omdat deze zichzelf niet meer op natuurlijke wijze schoon kan houden. Je loopt dan dus te veel risico op bv. bacteriële verontreinigingen.

      Verwijderen
  11. peeters paul jozef20 augustus 2016 om 20:28

    heb ik een vergunning nodig in België om een waterpoel voor de paarden te graven in mijn weide,deze is 150 m bij 24 m?
    de poel zou ik 12 m bij 30 m graven. er is een natuurlijke glooiing in de weide waar in de winter altijd water staat.groeten Paul

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Beste Paul, dat weet ik niet, dat kun je het beste even navragen bij je gemeente. Bedenk wel dat je met een vergunning vaak gebonden bent aan allerlei voorwaarden. Je kunt ook overwegen om gewoon te gaan graven zonder vergunning ;-).
      Succes!

      Verwijderen
  12. Is het mogelijk een reptielenvijver te combineren met de paarden die eruit drinken? Ik veronderstel dat ze normaalgezien niet in het water gaan mesten of zo?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik weet niets van reptielenvijvers Lindsey, maar ik heb nog nooit een van mijn paarden in onze poel zien mesten (of er überhaupt mest in gezien), dus hopelijk stelt dat je gerust ;-).

      Verwijderen